Σαν σήμερα γεννήθηκε πριν 64 χρόνια ο σημαντικός μουσικοσυνθέτης Μάριος Τόκας.

Ο Μάριος Τόκας γεννήθηκε στη Λεμεσό της Κύπρου στις 8 Ιουνίου 1954. Ασχολήθηκε με τη μουσική από τα μαθητικά του χρόνια γράφοντας τραγούδια για τις παραστάσεις στο σχολείο και τις παρέες του.

Η τουρκική εισβολή του 1974 τον βρίσκει φαντάρο: «Είναι μια περίοδος που μου άφησε τραυματικές εμπειρίες», λέει ο ίδιος σε μια συνέντευξή του. «Τα γεγονότα εκείνα και η γεμάτη πίκρα ζωή, είναι πηγές έμπνευσης για κάποια από τα έργα μου», συνεχίζει.

Βαθύτατα πολιτικοποιημένος, ο Μάριος Τόκας άρχισε να γυρίζει από πόλη σε πόλη κάνοντας συναυλίες για να εμψυχώσει τους συμπατριώτες του και να μαζέψει χρήματα για την ανακούφιση των προσφύγων.

Σημαντικά έργα του για την Κύπρο είναι το «Ψυχή τε και σώματι» με μελοποιημένα ποιήματα των απαγχωνισθέντων αγωνιστών της ΕΟΚΑ, Ευαγόρα Παλληκαρίδη, Αντρέα Ζάκου και άλλων, το «Φωνή Πατρίδας» με τραγούδια σε ποίηση Κώστα Μόντη, Θεοδόση Πιερίδη και Νεσιέ Γιασίν, τα τραγούδια «Ανασήκωσε Την Πλάτη Πενταδάχτυλε» και «Η Δική Μου Η Πατρίδα» και το «Αμμόχωστος Βασιλεύουσα» σε ποίηση Κυριάκου Χαραλαμπίδη.

Μετάβαση στην Αθήνα

Μετά από θητεία 38 μηνών, ο Μάριος Τόκας απολύεται από το στρατό και το Σεπτέμβριο του 1975 συνεχίζει τις σπουδές του στο Εθνικό Ωδείο και τη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών.

Γράφει τραγούδια και προσπαθεί στις δισκογραφικές εταιρίες να κυκλοφορήσει τον πρώτο του δίσκο. Τελικά αυτό συνέβη το 1978, όταν ο Μανώλης Μητσιάς ερμηνεύει τα πρώτα του λαϊκά τραγούδια στο δίσκο «Τα Τραγούδια της Παρέας».

Σταθμός στη διαδρομή του υπήρξε η γνωριμία του με τον ποιητή της «Ρωμιοσύνης» Γιάννη Ρίτσο, που του εμπιστεύθηκε ανέκδοτα ποιήματά του με γενικό τίτλο «Πικραμένη Μου Γενιά», δίσκο που κυκλοφόρησε το 1981.

Ακολουθούν και άλλα μουσικά έργα σε ποίηση Κώστα Βάρναλη, Κώστα Καρυωτάκη, Κώστα Μόντη, Θεοδόση Πιερίδη, Τεύκρου Ανθία, Κυριάκου Χαραλαμπίδη, Μιχάλη Πασιαρδή και άλλων.

Σημαντική είναι η παρουσία του και στη μουσική επένδυση πολλών θεατρικών και κινηματογραφικών έργων όπως τα έργα «Δόνα Ροζίτα» και «Γέρμα» του Φρεδερίκο Γκαρσία Λόρκα και στις «Θεσμοφοριάζουσες» του Αριστοφάνη.

Το 1980, γράφει έναν παιδικό δίσκο: «Θέλω να πω ότι έχω ιδιαίτερη αδυναμία σε ό,τι αφορά στα παιδιά», λέει ο ίδιος. Η δουλειά αυτή σε στίχους Φώντα Λάδη ερμηνεύθηκε από την Τάνια Τσανακλίδου.

Χαρακτηριστικό δείγμα ήταν το τραγούδι με τίτλο «Τα Στρατιωτάκια». «Τα τραγούδια αυτά κουβαλάνε την πίκρα της Κύπρου. «Τα Στρατιωτάκια» δεν είναι ένα τραγούδι χαρούμενο», συνεχίζει ο Τόκας, «βγάζει όμως μηνύματα και αγγίζει ευαισθησίες».

Καθιέρωση

Από τα τέλη της δεκαετίας του 1980 και μετά, οι επιτυχίες διαδέχονται η μία την άλλη και η μουσική του απλώνεται γρήγορα όπου υπάρχουν Έλληνες, με τραγούδια όπως τα:

«Αννούλα Του Χιονιά», «Ο Αλήτης», «Σ’ Αγαπώ Σαν Το Γέλιο Του Μάη», «Η Νύχτα Μυρίζει Γιασεμί», «Σαν Τρελό Φορτηγό», «Εξαρτάται», «Το Σημάδι», «Σ’ Αναζητώ Στη Σαλονίκη», «Τα Λαδάδικα», «Θάλασσες», «Δίδυμα Φεγγάρια», «Μια Στάση Εδώ», «Ψηλά Τα Χέρια», «Βίος Ανθόσπαρτος», «Επιστροφές – Καταστροφές», «Φαντάσου», «Μια Βροχή», «Της Μοναξιάς Οι Σκλάβοι».

Τα τραγούδια του Μάριου Τόκα ερμήνευσαν μεταξύ άλλων οι Δημήτρης Μητροπάνος, Γιάννης Πάριος, Γιώργος Νταλάρας, Μανώλης Μητσιάς, Πασχάλης Τερζής, Γλυκερία, Χάρις Αλεξίου, Δήμητρα Γαλάνη, Αντώνης Καλογιάννης, Τόλης Βοσκόπουλος, Μαρινέλλα, Στέλιος Διονυσίου, Αλέκα Κανελλίδου, Κατερίνα Κούκα, Θέμης Αδαμαντίδης και Βασίλης Σκουλάς.

«Θεογεννήτωρ Μαρία»

Η κορυφαία στιγμή στην καριέρα του είναι το 1996, όταν ο Μάριος Τόκας πηγαίνει στο Άγιον Όρος και εκεί, συγκλονισμένος από τα χειρόγραφα που βρήκε και μελέτησε, έγραψε το συμφωνικό έργο «Θεογεννήτωρ Μαρία».

Το έργο παρουσιάστηκε μεταξύ άλλων και στον Καθεδρικό Ναό του Αγίου Στεφάνου της Βιέννης (2002), με ερμηνευτές τους Μανώλη Μητσιά και Κώστα Χατζηχριστοδούλου, το φωνητικό σύνολο «ECHO» συνοδεία της Bratislava Chamber Philharmonic Orchestra υπό τη Διεύθυνση του Γιώργου Παγιάτη, στο πλαίσιο της ένταξης της Κύπρου στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Στον ιστορικό αυτό ναό ακούστηκε ελληνική μουσική για πρώτη φορά.

Ο Μάριος Τόκας θεωρούσε εκείνη την ημέρα ως την κορυφαία στιγμή στην καριέρα του. Για το έργο αυτό, ο κορυφαίος Έλληνας συνθέτης, Μίκης Θεοδωράκης, έγραψε:

«Ο Μάριος Τόκας, πάντα στηριγμένος στις ρίζες της ελληνικής μας παράδοσης, δημιούργησε και δημιουργεί έργα γνήσια ελληνικά. Οι μελωδίες του έχουν κάτι από τον ουρανό, τη θάλασσα, τον ίδιο το βράχο του Άθω».

Μετάλλιο εξαίρετης προσφοράς στην πατρίδα

Ο Μάριος Τόκας βραβεύτηκε από τον Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας, Γλαύκο Κληρίδη (2001) με το «μετάλλιο εξαίρετης προσφοράς στην πατρίδα» που αποτελεί την ύψιστη τιμή της κυπριακής πολιτείας.

Μεταξύ άλλων διακρίσεων, πήρε και το βραβείο «Γιάννος Κρανιδιώτης» (2002).

Το τέλος

Ο Μάριος Τόκας πέθανε στην Αθήνα την Κυριακή του Πάσχα, στις 27 Απριλίου του 2008, έπειτα από πολύμηνη μάχη με τον καρκίνο, σε ηλικία 54 ετών.

Η κηδεία του έγινε δημοσία δαπάνη της Κυπριακής Δημοκρατίας την Τετάρτη του Πάσχα, από τον Ιερό Ναό Αγίων Θεοδώρων του Α’ Νεκροταφείου Αθηνών, παρουσία χιλιάδων κόσμου

 

Αφήστε το σχόλιό σας