Στις 18 Ιανουαρίου 2016 συμπληρώνονται 100+1 χρόνια από την ημέρα που γεννήθηκε ο σημαντικός Έλληνας συνθέτης της λαϊκής και ρεμπέτικης μουσικής, Βασίλης Τσιτσάνης.

Ειρήσθω εν παρόδω, έφυγε από τη ζωή στην ίδια ακριβώς ημερομηνία, στις 18 Ιανουαρίου 1984.

Μία σπουδαία καλλιτεχνική μορφή η οποία διαμόρφωσε το λαϊκό τραγούδι, αλλάζοντας για πάντα την ιστορία του. Ο Βασίλης Τσιτσάνης γεφύρωσε τα ρεμπέτικα ακούσματα με τους λαϊκούς δρόμους και επηρέασε βαθιά πλήθος ερμηνευτών και δημιουργών.

Η εργογραφία του Βασίλη Τσιτσάνη είναι αναρίθμητη, υπολογίζεται ότι έχει εμπνευστεί περισσότερα από 500 τραγούδια. Η αξία τους δεν εκτιμάται. Μόνο ως ανεκτίμητος θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ο καλλιτεχνικός και διαχρονικός θησαυρός που άφησε κληρονομιά στο ελληνικό τραγούδι ο Βασίλης Τσιτσάνης.

Ενδεικτικής σημασίας είναι το γεγονός ότι ασχολήθηκαν με ευλάβεια με τη δουλειά του Τσιτσάνη σπουδαίες μορφές της ελληνικής μουσικής πραγματικότητας.

Επί παραδείγματι, ο ανυπέρβλητος Μάνος Χατζιδάκις προσέγγισε τον πλούτο του Βασίλη Τσιτσάνη (και άλλων δημιουργών) με το προσωπικό του ύφος στις «Έξι Λαϊκές Ζωγραφιές» (1954, Philips), στις «Πασχαλιές Μέσα Από Τη Νεκρή Γη» (1962, Columbia) και στο «Ο Σκληρός Απρίλης Του ‘45» (1974, Minos).

Οι νέες γενιές «παντρεύουν» τις μουσικές του Τσιτσάνη με τα πλουραλιστικά τους ακούσματα, με πρωτότυπο τρόπο.

Βασίλης Τσιτσάνης - Μάνος Χατζιδάκις - Hit Channel
Βασίλης Τσιτσάνης – Μάνος Χατζιδάκις

Η πατρότητα του «Συννεφιασμένη Κυριακή», του έργου του συνθέτη με τη μεγαλύτερη εμβέλεια, έχει αμφισβητηθεί και διεκδικηθεί από διάφορους. Στη σημασιολογία του τραγουδιού θα συναντήσει κανείς μυθεύματα περί ποδοσφαιρικών αγώνων έως τις συνθήκες στην Κατοχή κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου.

«Συννεφιασμένη Κυριακή
Μοιάζεις με την καρδιά μου
Που έχει πάντα συννεφιά
Χριστέ και Παναγιά μου

Όταν σε βλέπω βροχερή
Στιγμή δεν ησυχάζω
Μαύρη μου κάνεις τη ζωή
Και βαριαναστενάζω

Είσαι μια μέρα σαν κι αυτή
Που ‘χασα την χαρά μου
Συννεφιασμένη Κυριακή
Ματώνεις την καρδιά μου»

Η μουσική ανήκει αναμφισβήτητα στον Βασίλη Τσιτσάνη. Οι στίχοι πιστώθηκαν αρχικά σε αυτόν μέσα σε ένα θολό κλίμα.

Η πρώτη έκδοση του άσματος κυκλοφόρησε του 1948 κάτω από την ετικέτα της His Master Voice (αρ. καταλόγου ΑΟ-2834) με την ερμηνεία της Σωτηρίας Μπέλλου και του Πρόδρομου Τσαουσάκη. Στην άλλη πλευρά του shellac δίσκου βρισκόταν το τραγούδι «Σ’ Έχω Κάνει Πέρα» με τη φωνή της Μπέλλου και του Τσιτσάνη.

Σε μεταγενέστερη συνέντευξή του ο μουσουργός ανέφερε ότι εμπνεύστηκε το «Συννεφιασμένη Κυριακή» το 1943, κατά τη διάρκεια της Κατοχής, ορμώμενος από το αλγεινό κλίμα εκείνης της εποχής. Ο Τσιτσάνης γυρνούσε κάποιο χάραμα Χριστουγέννων ύστερα από ένα μπλόκο που έστησαν οι γερμανικές δυνάμεις σε μία ταβέρνα, υποχρεώνοντάς τον να παίζει μουσική με το μπουζούκι του μέχρι πρωίας. Στη διαδρομή αντίκρισε το χιόνι γεμάτο με το αίμα ενός ακόμα εκτελεσμένου από τον γερμανικό ζυγό.

Εξαιτίας αυτού, η πρώτη ονομασία του μουσικού κομματιού ήταν «Ματωμένη Κυριακή». Όμως ο τίτλος του ουγγρικού τραγουδιού «Gloomy Sunday» (= Ζοφερή Κυριακή) άλλαξε το ρου της ελληνικής μουσικής.

Το περιστατικό αποτέλεσε την πρωταρχική αφορμή για τη γέννηση του τραγουδιού. Ο μουσικοσυνθέτης έχει δηλώσει ότι ολοκλήρωσε τη «Συννεφιασμένη Κυριακή» μετά από πέντε έτη καθώς αδυνατούσε να αποπερατώσει επιτυχώς τους στίχους.

Ο Τάσος Σχορέλης στο προσωπικό του πόνημα «Ρεμπέτικη Ανθολογία» υπέδειξε ως δημιουργό των συγκλονιστικών στίχων τον Αλέκο Γκούβερη. Η τεκμηρίωση του συγγραφέα βέβαια είναι αμφιλεγόμενη: Ο Γκούβερης, υποτίθεται, πως έγραψε το τραγούδι μία Κυριακή όπου έχασε σε έναν ποδοσφαιρικό αγώνα η ομάδα που υποστήριζε, η Αθλητική Ένωση Λάρισας. Ο ισχυρισμός είναι εν μέρει ψευδής καθότι η ομάδα της Α.Ε.Λ. ιδρύθηκε το 1964 ενώ ο λόγος γίνεται για το διάστημα 1943 – 1948.

Μία επιπρόσθετη σημαντική πληροφορία είναι ότι το εθνικό ποδοσφαιρικό πρωτάθλημα φέρεται να μην είχε διεξαχθεί κατά την περίοδο 1940 – 1945, λόγω του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου.

Εν τέλει, όπως παραδέχτηκε αργότερα ο Βασίλης Τσιτσάνης, ο Αλέκος Γκούβερης (με καταγωγή από τη Λάρισα) πράγματι συνέβαλε στη δημιουργία των στίχων του «Συννεφιασμένη Κυριακή». Αρκετά έτη μετά τον θάνατο του Τσιτσάνη ήρθε στο φως μία επιστολή του Γκούβερη, με ημερομηνία 1947, στην οποία τόνιζε ότι προσέθεσε στο τραγούδι ένα και μόνο κουπλέ.

(Στην κεντρική φωτογραφία: Ο Βασίλης Τσιτσάνης και το εξώφυλλο από τον LP δίσκο βινυλίου «Συννεφιασμένη Κυριακή» (1965, Columbia / EMI). Κυκλοφορεί σε επανέκδοση (2014, Minos EMI).)

Loading...
Like
Like Love Haha Wow Sad Angry