Ο πρώτος χρυσός δίσκος που απονεμήθηκε στην Ελλάδα θα μας απασχολήσει στις παρακάτω γραμμές σε ένα πλούσιο αφιέρωμα γεμάτο φωτογραφικό υλικό και ιστορίες από τα βάθη του χρόνου…


Οι χρυσές και πλατινένιες διακρίσεις των δίσκων ανάλογα με τις πωλήσεις αντιτύπων που επίτευξαν είναι ένας δημοφιλής θεσμός της σύγχρονης εγχώριας και παγκόσμιας μουσικής σκηνής.

Κατά την τελευταία εικοσαετία ο αριθμός πωλήσεων που απαιτείται να πραγματοποιήσει ένας δίσκος για να βραβευθεί βρίσκεται μεν σε συνεχή πτώση εντός των συνόρων, όμως δεν παύει δε να αποτελεί ένα σημαντικό γεγονός ακόμη και σε αυτή τη λαβωμένη μουσική βιομηχανία, καθώς οι δισκογραφικές δουλειές που διακρίνονται στη χώρα είναι ελάχιστες.

Εννέα μήνες συμπληρώθηκαν στο τρέχον έτος (2013), διανύοντας ήδη το δέκατο, και μόνο σε πέντε δίσκους[1] του εγχώριου ρεπερτορίου η IFPI απένειμε μέχρι στιγμής την πλατινένια τιμητική πλακέτα, ενώ σε μόλις δύο[2] δόθηκε η αντίστοιχη χρυσή.

Ενενήντα έτη ζωής όμως πλησιάζει και η ελληνική δισκογραφία. Τα παραρτήματα των ξένων φωνογραφικών συγκροτημάτων άρχισαν να εγκαθίστανται στην Ελλάδα από το 1924 περίπου, έχοντας ως εκπροσώπους άτομα που εξελιχθήκαν σε θρυλικά στελέχη του χώρου (βλ. Μίνως Μάτσας, Αφοι Λαμπρόπουλοι). Οι ισορροπίες άλλαξαν το 1930 με την ίδρυση του συγκροτήματος παραγωγής της τότε Gramophone στον Περισσό όταν και άρχισε η μαζική και συστηματική παραγωγή δίσκων. Ο λόγος γίνεται φυσικά για το ιστορικό κτήριο της μετέπειτα Columbia στη Λεωφόρο Ηρακλείου.

Ποια χρονιά όμως πραγματοποιήθηκε η πρώτη απονομή δίσκου στην Ελλάδα, ξεκινώντας δειλά-δειλά μία νέα εποχή; Πολλές πρωτιές έχουν αναρτηθεί στο διαδίκτυο, κάθε μία σωστή από τη δική της πλ. Στις γραμμές που ακολουθούν αποκαθίσταται η ιστορική αλήθεια…

Παρά την εξέλιξη που σημειώθηκε στην παραγωγή η πρώτη διάκριση έμελλε να αργήσει τρεις δεκαετίες αλλά και να φέρει το όνομα του μεγάλου συνθέτη Μάνου Χατζιδάκι.

Το 1959 βγαίνει στις κινηματογραφικές αίθουσες από τη Φίνος Φιλμ η ταινία «Το ξύλο βγήκε από το παράδεισο» σε σκηνοθεσία και σενάριο του Αλέκου Σακελλάριου. Η Αλίκη Βουγιουκλάκη ενσαρκώνει τη Λίζα Παπασταύρου, ερωτεύεται τελικά τον καθηγητή της Πάνο Φλωρά (Δημήτρη Παπαμιχαήλ) και η επιτυχία είναι γεγονός… «βεβαίως – βεβαίως».

Το ξύλο βγήκε απ'τον παράδεισο - Αλίκη Βουγιουκλάκη (αφίσα)
Μία από τις αφίσες της ταινίας «Το ξύλο βγήκε απ’τον παράδεισο»

Η ταινία έκοψε 239.530 εισιτήρια στην πρώτη προβολή της, με τα στατιστικά να προέρχονται από τους κινηματογράφους των Αθηνών μόνο, κατακτά την πρώτη θέση ανάμεσα σε 52 τίτλους που προβλήθηκαν εκείνη τη σεζόν, βραβεύεται το 1960 στο φεστιβάλ κινηματογράφου Θεσσαλονίκης (το πρώτο που πραγματοποιήθηκε) ως μία από τις καλύτερες ταινίες της τελευταίας εκείνης πενταετίας, ενώ προβάλλεται και στο φεστιβάλ του Εδιμβούργου.

Τα τραγούδια του «Το ξύλο βγήκε από το παράδεισο», σε μουσική και στίχους που υπέγραφαν αντίστοιχα ο Μάνος Χατζιδάκις και ο Αλέκος Σακελλάριος, σημείωσαν μία ιστορική πρωτιά.

Bob Spirits - Αλίκη Βουγιουκλάκη @ Απονομή Χρυσού Δίσκου Fidelity 1962
Bob Spirits & Αλίκη Βουγιουκλάκη κατά την απονομή του χρυσού δίσκου. Πηγή: ΑΛΙΚΗ ΒΟΥΓΙΟΥΚΛΑΚΗ

Η Αλίκη Βουγιουκλάκη τραγουδά τα «Έχω ένα μυστικό» και «Γκρίζο γατί» (Νιάου βρε γατούλα) και το βινύλιο των 45 στροφών στο οποίο κυκλοφόρησαν τα εν λόγω μουσικά κομμάτια υπό την ετικέτα της Fidelity γίνεται ο πρώτος χρυσός δίσκος στην Ελλάδα, ξεπερνώντας τις 75.000 πωλήσεις[3].

Η Fidelity ήταν ένα label που ξεκίνησε τη λειτουργία του τη δεκαετία του ΄50 από τον Αλέκο Πατσιφά, αργότερα ιδρυτή της Lyra, και το Νίκο Καρύδη. Στις αρχές των 1960΄ η εταιρεία είχε περάσει στην ιδιοκτησία της Ελλαδίσκ[4], η οποία άνηκε στις Philips και Siemens.

Όπως φημολογείται χαρακτηριστικά, το τότε στέλεχος της Philips, Bob Spirits, μετέβη αυτοπροσώπως στην Ελλάδα και το 1962 πραγματοποίησε στην «εθνική σταρ» την πρώτη απονομή που καταγράφηκε στο χρονολόγιο.

Ο Μάνος Χατζιδάκης όταν εκλήθη να γράψει τη μουσική για τα τραγούδια της ταινίας «Το ξύλο βγήκε από τον παράδεισο» στους ρυθμούς της τσα-τσα-τσα δε γνώριζε καθόλου περί τίνος είδους πρόκειται. Γι΄αυτό το λόγο ζήτησε να ακούσει κάποιες άλλες παρόμοιες επιτυχίες της εποχής και με αυτόν τον τρόπο «ήρθαν στον κόσμο» οι μοναδικές αυτές μελωδίες.

Αυτή μάλιστα ήταν η πρώτη συνεργασία Χατζιδάκη – Βουγιουκλάκη προχωρώντας στη συνέχεια μαζί με επιτυχίες όπως τα «Θάλασσα πλατιά», «Μες σ΄αυτή τη βάρκα», «Τράβα μπρος», «Ο γλάρος» και πολλές ακόμη. Ωστόσο, ο κορυφαίος μουσικοσυνθέτης δήλωνε ότι έγραφε μουσική για τις ταινίες του Φιλοποίμενα Φίνου για καθαρά βιοποριστικούς λόγους καθώς τα τραγούδια αυτά δεν ανταποκρίνονταν στο ζητούμενό του στην τέχνη.

Μάνος Χατζιδάκις - Αλίκη Βουγιουκλάκη (2)
Ο Μάνος Χατζιδάκις και η Αλίκη Βουγιουκλάκη κάνουν πρόβα στο πιάνο. Πηγή: ΑΛΙΚΗ ΒΟΥΓΙΟΥΚΛΑΚΗ

Παρ΄όλα αυτά η επαγγελματική τους σχέση επεκτάθηκε και στο θεατρικό σανίδι και συνεχίστηκε για δεκαετίες. Ο Μάνος δε χαλούσε ποτέ χατίρι στην Αλίκη. Ποιος μπορούσε να το κάνει άλλωστε…

Όσο για τη δεύτερη διάκριση, αυτή έγινε στην «Μικρά Ασία» (Minos) του Απόστολου Καλδάρα, με τις φωνές του Γιώργου Νταλάρα και της Χαρούλας Αλεξίου, το 1973, έχοντας κυκλοφορήσει ένα χρόνο πριν. Κρατήστε ότι πρόκειται για την πρώτη απονομή ολοκληρωμένου δίσκου, η οποία μάλιστα καθιέρωσε το θεσμό στην Ελλάδα. Όμως η παρθενική απονομή ανεξαρτήτως είδος δίσκου, έστω άτυπη σε κάποιο πλαίσιο, καταγράφεται στην Αλίκη Βουγιουκλάκη.

Χρυσός δίσκος απονεμήθηκε ξανά στο «Ο Δρόμος» (Lyra) των Μίμη Πλέσσα και Λευτέρη Παπαδόπουλου, όπου συμμετείχαν ο Γιάννης Πουλόπουλος, η Πόπη Αστεριάδη και η Ρένα Κουμιώτη. Ειρήσθω εν παρόδω, ο «Δρόμος» αποτελεί το δίσκο με τις περισσότερες πωλήσεις στα χρονικά της ελληνικής δισκογραφίας.

Παρεμπιπτόντως, ο Γιώργος Νταλάρας ήταν ο τραγουδιστής στον οποίο δόθηκε για πρώτη φορά πλατινένιος δίσκος για τις πωλήσεις της δουλειάς «50 χρόνια ρεμπέτικο τραγούδι» (Minos) που κυκλοφόρησε το 1975.

Σημ.: Το 1966 κυκλοφορεί από την Columbia/EMI με την ετικέτα της His Master’s Voice η «Ρωμιοσύνη», σε σύνθεση του Μίκη Θεοδωράκη και ποίηση του Γιάννη Ρίτσου με τη φωνή του Γρηγόρη Μπιθικώτση. Ο ερχομός όμως της Δικτατορίας των Συνταγματαρχών ένα χρόνο μετά και η απαγόρευση των τραγουδιών του Μίκη Θεοδωράκη, και όχι μόνο, «έθαψαν» το δισκάκι των 33 ½ στροφών. Η «Ρωμιοσύνη» επανακυκλοφόρησε μετά την πτώση της Χούντας, πραγματοποίησε πωλήσεις ανάλογες της χρυσής διάκρισης, και το 1975 της απονεμήθηκε ο χρυσός δίσκος.

Τέλος, ο Στέλιος Καζαντζίδης και ο δίσκος του που περιείχε την περίφημη «Μαντουμπάλα» και το «Τώρα που φεύγω απ΄τη ζωή» που κυκλοφόρησε το 1959 με το σήμα της His Master’s Voice, φημολογείται ότι άγγιξαν τις 100.000 πωλήσεις (ίσως έφτασαν τις 96.000).

Λοιπές φωτογραφίες:


[1][2] Η αναφορά γίνεται σε απονομές δίσκων όπου η πλακέτα ανέγραφε το σήμα της IFPI.
Η ψηφιακή διανομή των άλμπουμ πολλές φορές συγχέεται στη διαδικασία της επίσημης αναγνώρισης που διενεργείται από ορκωτούς λογιστές μέσω αντίστοιχων ελέγχων.
Όταν μία δουλειά διατίθεται με την απουσία
barcode (λ.χ. δωρεάν μέσω εντύπου) δε μπορούν (επισήμως) να λογισθούν και να αναγνωρισθούν πωλήσεις.
Υπάρχει πάντοτε και η περίπτωση όπου οι δισκογραφικές εταιρείες αποφεύγουν τα έξοδα που επιφέρουν οι λογιστικοί έλεγχοι έχοντας ως αποτέλεσμα οι απονομές να πραγματοποιούνται χωρίς την επίσημη «σφραγίδα».

[3] Ο χρυσός δίσκος του 1959 αντιστοιχεί λίγο-πολύ σε 6 πλατινένιους του 2013, ή, αν προτιμάτε, σε 12 χρυσούς. Ο χρυσός δίσκος για το εγχώριο ρεπερτόριο ορίζεται σήμερα ανά 6.000 πωλήσεις αντιτύπων, ενώ ο πλατινένιος ανά 12.000.

[4] Η «Ελλαδίσκ» με το πέρασμα των ετών εξελίχθηκε κατά σειρά στις Phonogram, Polygram και εσχάτως Universal Music Group, περνώντας το 2013 και πάλι σε ελληνικά χέρια υπό την επωνυμία «Cobalt Music – Helladisc».

Κεντρική φωτογραφία: Caseantiques.com
Φωτογραφίες δίσκων: Discogs.com

loading...
Like
Like Love Haha Wow Sad Angry