Ο Απόστολος Καλδάρας έχει μείνει στη μνήμη ως κάτι παραπάνω από ένας χαρισματικός δημιουργός που προσέθεσε την περιουσία της έμπνευσής του στον αμύθητο πλούτο της ελληνικής μουσικής.

Ποιος δεν έχει ακούσει τις μεγάλες επιτυχίες του Απόστολου Καλδάρα που ερμήνευσαν εκπληκτικά οι Στέλιος Καζαντζίδης, Γρηγόρης Μπιθικώτσης, Βίκυ Μοσχολιού, Σταμάτης Κόκοτας, Γιώργος Νταλάρας, Χάρις Αλεξίου και άλλοι;

Είναι ο μελωδός της «Μικράς Ασίας» που εξέφρασε τον ανεξάντλητο πόνο της προσφυγιάς και του ξεριζωμού, είναι ο μυσταγωγός της μουσικής κατάνυξης στο «Βυζαντινός Εσπερινός».

Όσο ζούσε ίσως δεν του αποδόθηκε αναγνώριση ανάλογη της αξίας και του μεγαλόπνοου έργου του. Χαρακτήρας χαμηλών τόνων, με ήθος και σοβαρότητα, διόλου όμως ακριβοθώρητος, ασχολήθηκε με τη μουσική παραμένοντας ηθελημένα μακριά από τα φώτα. Εξαίρεση, οι κινηματογραφικές ταινίες στις οποίες συνηθιζόταν τις δεκαετίες του ’60 και ’70 να εμφανίζονται στο φυσικό ρόλο τους συνθέτες και τραγουδιστές.

Γεννήθηκε στα Τρίκαλα το 1922, από Μετσοβίτες γονείς. Μεγάλωσε δίπλα στους Μικρασιάτες πρόσφυγες και γνώρισε από μικρός τη βυζαντινή μουσική, ώσπου μία ημέρα πέρασε από την κιθάρα στο μπουζούκι.

«Νύχτωσε Χωρίς Φεγγάρι»

Σε μία εποχή όπου η Ελλάδα μετρούσε πληγές από το Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και δοκιμαζόταν ξανά, ο Καλδάρας ηχογραφούσε περί το 1946 το πρώτο τραγούδι του, το (χασικλίδικο) «Μάγκας Χωρίς Σεργιάνι» που ερμήνευσαν τα «ιερά τέρατα» Μάρκος Βαμβακάρης και Βασίλης Τσιτσάνης.

Ωστόσο μία άλλη σημαντική φυσιογνωμία του λαϊκού και του ρεμπέτικου τραγουδιού, ο Γιάννης Παπαϊωάννου, ήταν αυτός που σύστησε τον Απόστολο Καλδάρα στο Μίνω Μάτσα, τον προπάτορα της εγχώριας δισκογραφίας.

Ο Απόστολος Καλδάρας πέρασε ένα διάστημα της ζωής του στη Θεσσαλονίκη, σπουδάζοντας στο Γεωπονικό Πανεπιστήμιο. Παρόλο που δεν ολοκλήρωσε τις σπουδές για να μεταβεί στην Αθήνα και να αφιερωθεί ολοκληρωτικά στη μουσική, οι εμπειρίες στη «Νύμφη του Βορρά» του έδωσαν το έναυσμα για να γράψει ένα τραγούδι που ξεκινούσε με τη φράση «Νύχτωσε και στο Γεντί (Κουλέ)», το σκοτάδι είναι βαθύ…». Αναφερόταν βέβαια στις περιβόητες φυλακές του Γεντί Κουλέ και τις φυλακίσεις αριστερών που πραγματοποιήθηκαν αμέσως μετά την απελευθέρωσή της (Οκτ. 1944).

Πίσω στη συνάντηση του Παπαϊώαννου και του Καλδάρα με τον Μάτσα, ο συνθέτης έπαιξε με το μπουζούκι το κομμάτι αυτό και το «Εβίβα Ρεμπέτες». Ο διορατικός Μίνως Μάτσας τον έστειλε κατευθείαν στο στούντιο, όπου τα συγκεκριμένα τραγούδια ντύθηκαν με τη φωνή της ρεμπέτισσας Στέλλας Χασκίλ.

Η λογοκρισία όμως, πανταχού παρούσα χωρίς να χρειαστεί να έρθει η περίοδος του «γύψου», εξώθησε την αλλαγή των στίχων στο πολιτικώς ορθό (και ρομαντικότερο) «Νύχτωσε Χωρίς Φεγγάρι». Με τον τίτλο αυτό έγινε γνωστό από πολλούς τραγουδιστές. Χαρακτηριστική έχει μείνει η επανεκτέλεση του Γιάννη Πουλόπουλου.

Την περίοδο εκείνη ο Καλδάρας ηχογράφησε τραγούδια όπως τα «Ψαράς Θα Γίνω Στη Στεριά», «Η Παραστρατημένη» (αμφότερα σε εκτέλεση Στ. Χασκίλ & Γιάννη Κυριαζή, ’47), «Σ’ Ένα Βράχο Φαγωμένο» (εκτ. Στράτος Παγιουμτζής, ’48), «Ένα Τραγούδι Απ’ Τ’ Αλγέρι» (Ντούο Χάρμα, ’48).

Με τη Μοσχολιού, τον Κόκοτα και τον Καζαντζίδη

Το ρεμπέτικο ανήκει στο παρελθόν και ο Απόστολος Καλδάρας δοκιμάζεται στις καινούριες απαιτήσεις, διατηρώντας προσωπικό ύφος.

Χωρίς ίχνος αμφιβολίας, η συνεργασία του με τη Βίκυ Μοσχολιού στις απαρχές της λαμπερής σταδιοδρομίας της είναι ξεχωριστό κεφάλαιο από μόνη της. Ο Καλδάρας στη σύνθεση και το μπουζούκι και η Μοσχολιού στην ερμηνεία χάρισαν σπουδαία τραγούδια όπως τα «Δεν Ξέρω Πόσο Σ’ Αγαπώ», «Ένα Αστέρι Πέφτει, Πέφτει», «Είπα Να Σβήσω Τα Παλιά» (σε δεύτερη εκτέλεση μετά τη Σωτηρία Μπέλλου), «Πήρα Απ’ Τη Νιότη Χρώματα», «Μην Τα Φιλάς Τα Μάτια Μου», «Συ Μου Χάραξες Πορεία» και αρκετά ακόμη..

Με ένα «Όνειρο Απατηλό», σε μουσική του Απόστολου Καλδάρα και στίχους της κορυφαίας Ευτυχίας Παπαγιαννοπούλου, σημείωσε ο Σταμάτης Κόκοτας μία από τις μεγαλύτερες επιτυχίες της καριέρας του, το 1967. Σε άλλη μία σύμπραξη τους έπειτα από μία δεκαετία ο Κόκοτας συγκλονίζει την Ελλάδα με το «Γιε Μου», σε στίχους του Λευτέρη Παπαδόπουλου. Ο Καλδάρας ανέπτυξε στενή δισκογραφική σχέση με τον Κόκοτα δίνοντάς του δεκάδες τραγούδια. Ανάμεσά τους δύο ολοκληρωμένες δουλειές («Τελευταία Νύχτα» – EMI / Columbia, 1977 και «Ο Στ. Κόκοτας Τραγουδά Για Όλους Απ. Καλδάρα» – EMI / Columbia, 1980).

Και ο Στέλιος Καζαντζίδης, η μεγαλύτερη κατά πολλούς φωνή στην Ελλάδα, είχε ερμηνεύσει πολλά τραγούδια του Απόστολου Καλδάρα. Αξιομνημόνευτες στιγμές από τη συνεύρεσή τους είναι τα κομμάτια «Ας Παν Στην Ευχή Στα Παλιά», «Όποια Και Να ‘Σαι» (Ό,τι Αγαπάω Εγώ Πεθαίνει) και η εκκωφαντική επιτυχία «Ο Γυάλινος Κόσμος».

Τα περίφημα λόγια που έγραψε η Ευτυχία Παπαγιανοπούλου, «Να σου δώσω μια να σπάσεις, αχ βρε κόσμε γυάλινε…», υπήρξαν σταθμός στο φαινόμενο Καζαντζίδης. Πιθανώς, «Ο Γυάλινος Κόσμος» γνώριζε με το Στέλιο την αποδοχή που του άρμοζε, καθότι φαίνεται ότι σε πρώτη εκτέλεση τον ερμήνευσε ο Βασίλης Βλάσσης, για τον οποίο δεν είναι ευρύτερα γνωστές περαιτέρω πληροφορίες. Παρομοίως, το «Όποια Και Να ‘Σαι» έζησε μία δεύτερη ζωή με τη φωνή της Χάρις Αλεξίου.

Από την Ινδία με αγάπη

Ο Απόστολος Καλδάρας ανταποκρίθηκε στα κελεύσματα της εποχής και πειραματίστηκε με τα ινδικά μουσικά ακούσματα, τα οποία αναδείχθηκαν δημοφιλή στις προτιμήσεις των Ελλήνων δημιουργών. Ξέφυγε ο Καλδάρας από τις κακοτοπιές των συναδέλφων του; Εξαρτάται από το πώς τις ορίζει κανείς.

Το μόνο είναι σίγουρο είναι πως για το Μιχάλη Μενιδιάτη, το Μανώλη Αγγελόπουλο, το Βαγγέλη Περπινιάδη και άλλους, ο συνθέτης έγραψε κομμάτια με αντοχή στο χρόνο: «Όσο Αξίζεις Εσύ», «Καλή Τύχη», «Μην Περιμένεις Πια», «Πετραδάκι – Πετραδάκι», «Τώρα Κλαις», «Γιατί Γλυκιά Μου Κλαις», «Περιφρόνα Με Γλυκιά Μου», «Τόσα Χρόνια Σαν Τυφλός» και άλλα.

Η «Μικρά Ασία» και ο «Βυζαντινός Εσπερινός»

Μικρά Ασία - Βυζαντινός Εσπερινός - Απόστολος Καλδάρας - Γιώργος Νταλάρας - Χάρις Αλεξίου - Hit Channel

Πρόκειται για δύο ιδιαίτερες και ιδιαίτερα σημαντικές δισκογραφικές δουλειές με τις οποίες ο Απόστολος Καλδάρας εξερεύνησε τα όρια της γραφής του. Προσηλωμένος στις μουσικές αρχές και τις φόρμες του, έπιασε το απόγειο του οίστρου του με ένα διαφορετικό πρόσωπο.

Μολονότι η Μικρασιαστική καταστροφή αποτέλεσε συχνό θέμα προς τέρψη στη μουσική, μία «Μικρά Ασία» έμελλε να αγγίξει τον κόσμο όσο καμία άλλη.

Ήταν φυσικά η μελοποιημένη «Μικρά Ασία» (Minos, 1972) του Καλδάρα σε στίχους Πυθαγόρα, ο πρώτος χρυσός LP δίσκος στα χρονικά της ελληνικής δισκογραφίας. Τα τραγούδια ερμήνευσαν δύο νέοι και ανερχόμενοι καλλιτέχνες. Ο Γιώργος Νταλάρας και σε πρώτη δισκογραφική εμφάνιση η Χάρις Αλεξίου.

«Μες Του Βοσπόρου Τα Στενά», «Δυο Παλικάρια Απ’ Το Αϊβαλί», «Πήρε Φωτιά Το Κορδελιό», «Ο Μαρμαρωμένος Βασιλιάς», «Τι Να Θυμηθώ, Τι Να Ξεχάσω»… Μελωδίες και λόγια που άφησαν το στίγμα τους και μίλησαν με τον τρόπο τους στην «καρδιά» της προσφυγιάς και του ξεριζωμού πενήντα χρόνια μετά τη Μικρασιατική καταστροφή. Σε ένα δύσκολο περιβάλλον, εν μέσω Δικτατορίας και άκρατης λογοκρισίας, το άλμπουμ περνά αξίες στο μεταίχμιο της αντιφατικότητας του τέλους και της νέας αρχής δίχως να διακατέχεται από εθνικιστικές εξάρσεις.

Παρ’ όλα αυτά, η αρχική ανταπόκριση του κοινού και κυρίως των καταστημάτων δεν ήταν θερμή. Την ίδια χρονιά, επίσης, είχε κυκλοφορήσει ένας άλλος δίσκος με παρόμοια θεματολογία. Ο «Άγιος Φεβρουάριος» (Philips, 1972) του Δήμου Μούτση με το Δημήτρη Μητροπάνο. Για να πυροδοτηθεί το ενδιαφέρον απαιτήθηκε μία μεγάλη καμπάνια, η οποία ευόδωσε – δικαίως – καρπούς με την πρωτόγνωρη εμπορική επιτυχία των 100.000 αντιτύπων.

Ο «Βυζαντινός Εσπερινός» (Minos, 1973) επανέλαβε τη συνάντηση του Γιώργου Νταλάρα και της Χάρις Αλεξίου με το «δάσκαλο» Απόστολο Καλδάρα. Ένας κύκλος τραγουδιών επηρεασμένος από τη βυζαντινή μουσική παράδοση, την οποία μελετούσε από μικρή ηλικία. Όμως, ο «Βυζαντινός Εσπερινός» κρατούσε αποστάσεις από το εκκλησιαστικό ύφος. Κάθε τραγούδι ήταν γραμμένο σε ξεχωριστό δρόμο και ρυθμό που «εφηύρε» ο Καλδάρας.

Ο Λευτέρης Παπαδόπουλος έδωσε στίχους στις μελωδίες και το αποτέλεσμα ήταν τραγούδια όπως τα «Βάρα Νταγερέ», «Κάπου Χαράζει», «Εκεί Που Σμίγει Η Δύση Και Η Ανατολή» κ.ά.

Ο Απόστολος Καλδάρας γεννήθηκε στις 7 Απριλίου του 1922 και «έφυγε» 68 χρόνια και μία ημέρα μετά, στις 8 Απριλίου του 1990.

Το αποτύπωμα που άφησε στο μουσικό γίγνεσθαι της χώρας ήταν, είναι και θα παραμείνει έντονο. Το ήθος, το έργο, η διαφορετική και δεξιοτεχνική ματιά με την οποία αντιμετώπιζε τις νότες, του δίνουν άξια θέση ανάμεσα στους σημαντικότερους συνθέτες της ελληνικής μουσικής.

Ακούστε 26 επιλεγμένες και πασίγνωστες δημιουργίες του στην παρακάτω λίστα:

Στην κεντρική φωτογραφία αριστερά ο Απόστολος Καλδάρας (εξώφυλλο από την ανθολογία «Τα Μεγάλα Τραγούδια», Minos EMI / Universal – 2014) και δεξιά επιλεγμένοι τίτλοι από δίσκους 45 στροφών της δισκογραφίας του (προσωπικό αρχείο του γράφοντος).

Τα «45άρια» που εμφανίζονται στην κεντρική φωτογραφία είναι τα ακόλουθα:
1) Α: «Ας Παν Στην Ευχή Τα Παλιά» – Στέλιος Καζαντζίδης / Β: «Αλλοτινές Μου Εποχές» – Στέλιος Καζαντζίδης (Parlophone, 1969)
2) Α: «Τέλος Δεν Έχει Ο Ουρανός» – Βίκυ Μοσχολιού & Γρηγόρης Μπιθικώτσης / Β: «Ένα Αστέρι Πέφτει, Πέφτει» – Βίκυ Μοσχολιού (
His Masters Voice, 1965)
3) Α: «Όνειρο Απατηλό» – Σταμάτης Κόκοτας / Β: «Λες Κι’ Οργώνω Μες Τα Βράχια» – Βίκυ Μοσχολιού & Απόστολος Καλδάρας (His Masters Voice, 1967)
4) Α: « Όσο Με Μαλώνεις» του Β. Τσιτάνη – Θόδωρος Κανακάρης & Μιμίκα Καζαντζή / Β: «Μην Περιμένεις Πια» – Θόδωρος Κανακάρης & Μιμίκα Καζαντζή (
Philips, 1962)

Loading...
Like
Like Love Haha Wow Sad Angry