Στις 18 Ιανουαρίου του 2015 συμπληρώνονται 100 χρόνια από τη γέννηση (1915) του Βασίλη Τσιτσάνη. Το παιχνίδι της μοίρας έμελλε ακριβώς την ίδια ημερομηνία, το 1984, ο σπουδαίος συνθέτης, στιχουργός και τραγουδιστής να αφήνει την τελευταία του πνοή σε ηλικία 69 ετών.

Ο Βασίλης Τσιτσάνης θεωρείται μία από τις σημαντικότερες φυσιογνωμίες του λαϊκού και του ρεμπέτικου τραγουδιού του 20ου αιώνα στον ελληνικό χώρο. Τα έργα του και η δεξιοτεχνία του στο μπουζούκι επηρέασαν το μελλοντικό μουσικό γίγνεσθαι της εγχώριας δισκογραφικής πραγματικότητας.

Το λαϊκό τραγούδι χάρη στο Βασίλη Τσιτσάνη, όπως χαρακτηριστικά αναφέρει ο καθηγητής Λάμπρος Λιάβας1, βγήκε από τα όρια του περιθωρίου όπου το είχαν τάξει τα αντικοινωνικά και ανατολίτικα στοιχεία του, για να ταχθεί στην καινούρια κοινωνική πραγματικότητα της μεταπολεμικής Ελλάδας. Ο εξευρωπαϊσμός των κλιμάκων, η εμπλουτισμένη ενορχήστρωση και η επισημοποίηση του ρόλου του ρεφρέν είναι μερικές ακόμη από τις παρακαταθήκες του μουσουργού.

«Συννεφιασμένη Κυριακή», «Της Γερακίνας Γιος», «Δε Ρωτώ Ποια Είσαι», «Το Βαπόρι Απ’ Την Περσία», «Ακρογιαλιές Δειλινά», «Σαν Απόκληρος Γυρίζω», «Αργοσβήνεις Μόνη», «Απόψε Κάνεις Μπαμ», «Μπαξέ Τσιφλίκι», «Όμορφη Θεσσαλονίκη», «Ξημερώνει Και Βραδιάζει», «Μη Μου Ξαναφύγεις Πια», «Με Παράσυρε Το Ρέμα», «Σερσέ Λα Φαμ», «Τα Καβουράκια», «Είμαστε Αλάνια», «Απόψε Στις Ακρογιαλιές», «Όταν Συμβεί Στα Πέριξ», «Θα Κάνω Ντου Βρε Πονηρή», «Στα Τρίκαλα Στα Δυο Στενά»

Παρά το αποτέλεσμα, τις αμέτρητες επιτυχίες που χάρισε απλόχερα στις επόμενες γενιές, ο δρόμος για το Βασίλη Τσιτσάνη μέχρι την καταξίωση δεν άνοιξε διάπλατα μονομιάς.

 

Βασίλης Τσιτσάνης - Hit Channel
Βασίλης Τσιτσάνης

 

Ο Μάκης Μάτσας, σημερινός Πρόεδρος της Minos EMI και ένα από τα πιο σημαντικά στελέχη της ελληνικής δισκογραφίας, εξιστορεί στο νεοεκδοθέν βιβλίο του «Πίσω απ’ τη Μαρκίζα»2 (Εκδ. Διόπτρα), το οποίο κρατάμε στα χέρια μας, την ιστορία του Βασίλη Τσιτάνη όπως την άκουσε από τον πατέρα του Μίνω και όπως είχε την τύχη να τη ζήσει ο ίδιος μερικά χρόνια αργότερα.

Το 1936 ο μόλις 21χρονος τότε Βασίλης Τσιτσάνης αφήνει τη γενέτειρά του, τα Τρίκαλα, για να μεταβεί στην αθηναϊκή πρωτεύουσα προκειμένου να σπουδάσει Νομική. Για να εξασφαλίζει τα προς το ζειν ο Βασίλης Τσιτσάνης εμφανιζόταν παράλληλα σε διάφορα κέντρα της εποχής όπου έπαιζε μπουζούκι. Οι εμφανίσεις του έγιναν η αφορμή για τη γνωριμία του με τον τραγουδιστή Δημήτρη Περδικόπουλο. Με προτροπή του τελευταίου ο συνθέτης βρίσκεται στην Odeon Parlophone για μία «οντισιόν», όπως θα χαρακτηριζόταν με τους σημερινούς όρους, μπροστά στο Μίνω Μάτσα και τον μαέστρο Σπύρο Περιστέρη. Το διαφορετικό μουσικό στυλ του Τσιτσάνη για την εποχή ενθουσίασε τους ιθύνοντες νόες της Odeon, με κατάληξη την άμεση έναρξη της δισκογραφικής συνεργασίας τους.

Τα πρώτα του βήματα στη δισκογραφία τα πραγματοποίησε παίζοντας τραγούδια τρίτων συνθετών, προτού ξεκινήσει στη συνέχεια να ηχογραφεί τις προσωπικές δημιουργίες του. Το επίσημο ντεμπούτο του Βασίλη Τσιτσάνη έγινε το 1936 με ένα μικρό δισκάκι των 7 ιντσών, το οποίο περιείχε τα τραγούδια του «Σε Έναν Τεκέ Σκαρώσανε» και «Ο Αμαξάς» με τραγουδιστές τους Γεωργία Μηττάκη και Δημήτρη Περδικόπουλο.

Το ξεκίνημα δεν ήταν ανάλογο της μετέπειτα πορείας και των επιτυχιών του, όμως ο Μίνως Μάτσας ενθάρρυνε τον Τσιτσάνη, όντας βέβαιος για τις σπάνιες ικανότητες του σημαντικού συνθέτη.

 

Ο «Τραυματίας» Τσιτσάνης – Η άγνωστη ιστορία

Με το πέρασμα των χρόνων ο Βασίλης Τσιτσάνης αλλάζει δισκογραφική στέγη και βρίσκεται για ένα μικρό διάστημα στην Columbia προτού επιστρέψει μεσούσης του Εμφυλίου στην Odeon Parlophone. Μία επιστροφή που εξαιτίας ενός «Τραυματία» δεν κράτησε για πολύ.

Όλα ξεκίνησαν όταν ο, επίσης, συνθέτης Μπάμπης Μπακάλης παρουσιάζει στο Μίνω Μάτσα ένα τραγούδι με τίτλο «Τραυματίας», εμπνευσμένο από τους πληγωμένες οικογένειες της εμφύλιας σύρραξης που κατασπάραζε τη χώρα. Έπειτα από λίγες ημέρες, ο Βασίλης Τσιτσάνης εμφανίζεται με μία παρόμοια πρόταση και τον ίδιο τίτλο. Μαθαίνοντας το περίεργο παιχνίδι της τύχης, ο Τσιτσάνης δε δέχεται να ηχογραφηθούν και οι δύο «Τραυματίες».

Η υπόσχεση του Μίνωα Μάτσα να κυκλοφορήσουν τα κομμάτια υπό τις διαφορετικές ετικέτες εταιρείας, του μεν Τσιτσάνη με την Odeon και του δε Μπακάλη με την Parlophone, δεν μετέπεισε τον Τρικαλινό συνθέτη. Ως εκ τούτου, βρίσκεται ξανά στο δυναμικό της Columbia, με το δικό του «Τραυματία» να κυκλοφορεί τελικά με την ετικέτα της His Masters Voice τον Οκτώβριο του 1949.

Καθώς η ιστορία κάνει συνεχώς κύκλους, ο Βασίλης Τσιτσάνης στα τέλη του 1951 εντάσσεται για άλλη μία φορά στην Odeon Parlophone, ηχογραφεί μεγάλες επιτυχίες και… «μετακομίζει» και πάλι στην Columbia σχεδόν μέχρι το ξαφνικό τέλος της καριέρας και της ζωής του.

 

Βασίλης Τσιτσάνης - Γιάννης Παπαϊωάννου & Τσιτσάνης - Σωτηρία Μπέλλου
Αριστερά: Βασίλης Τσιτσάνης & Γιάννης Παπαϊωάννου | Δεξιά: Τσιτσάνης & Σωτηρία Μπέλλου

 

Το «Ουζερί Τσιτσάνης»

Το 1941 ο Βασίλης Τσιτσάνης παντρεύεται τη Ζωή Σαμαρά και εγκαθίσταται στη Θεσσαλονίκη και στην οδό Παύλου Μελά 21.

Τα δύσκολα εκείνα χρόνια της Γερμανικής κατοχής παίρνει την απόφαση να ανοίξει μαζί με τον κουνιάδο του Ανδρέα ένα μικρό καφέ – ουζερί, ακριβώς απέναντι από την οικία του, στην Παύλου Μελά 22.

Στο θρυλικό «Ουζερί Τσιτσάνης», ο συνθέτης εμπνέεται κάποιες από τις μεγαλύτερες επιτυχίες του:

«Συννεφιασμένη Κυριακή», «Μπαξέ Τσιφλίκι», «Ξημερώνει Και Βραδιάζει» (Εγώ πληρώνω τα μάτια που αγαπώ), «Όταν Συμβεί Στα Πέριξ»…

Τα έσοδά του βέβαια από τη λειτουργία του καταστήματος ήταν πενιχρά και γι’ αυτό το λόγο αναγκάστηκε να εμφανίζεται συγχρόνως σε μεγαλύτερα μαγαζιά.

 

Γρηγόρης Μπιθικώτσης - Βασίλης Τσιτσάνης - Μίκης Θεοδωράκης - Hit Channel
Γρηγόρης Μπιθικώτσης – Βασίλης Τσιτσάνης – Μίκης Θεοδωράκης

 

Το τέλος συναντά την αρχή

Βρισκόμαστε πλέον στο καλοκαίρι του 1983 όπου τη θέση της Odeon – Parlophone έχει πάρει εδώ και μία δεκαπενταετία η Minos και τη σκυτάλη από το Μίνω ο Μάκης Μάτσας.
Ο Βασίλης Τσιτσάνης επιθυμεί να εκδώσει τη ζωντανή ηχογράφηση μίας πρόσφατης τότε συναυλίας του στο Ηράκλειο της Κρήτης στη Minos.

Στην επίσκεψή του στα γραφεία της εταιρείας ο Τσιτσάνης βγάζει μία φωτογραφία από το πορτοφόλι του λέγοντας σχεδόν βουρκωμένος: «Αυτή τη φωτογραφία την έχω από τότε που τον γνώρισα και δεν την βγάζω ποτέ από πάνω μου». Ήταν η φωτογραφία του Μίνωα Μάτσα

Μερικούς μήνες αργότερα, τον Ιανουάριο του 1984, ο Βασίλης Τσιτσάνης νοσηλεύεται στο νοσοκομείο «Ευαγγελισμός» με συμπτώματα γρίπης. Η διάγνωση έδειξε καρκίνο των πνευμόνων και ο Τσιτσάνης ταξίδεψε άμεσα στο Λονδίνο για την απαραίτητη χειρουργική επέμβαση. Στις 11 Ιανουαρίου η επέμβαση πραγματοποιήθηκε με επιτυχία, όμως πέντε ημέρες αργότερα πέφτει σε κώμα. Στις 18 Ιανουαρίου του 1984 αφήνει την τελευταία του πνοή στη Βρετανική πρωτεύουσα.

Τραγική ειρωνεία ο θάνατός του την ημέρα των γενεθλίων του, όπως επίσης το γεγονός πως το κύκνειο δισκογραφικό άσμα του έμελλε να κυκλοφορήσει από την ίδια εταιρεία όπου ξεκίνησε την πορεία του.

«Να με θάψετε με το μπουζούκι μου και την ώρα που θα με κατεβάζετε στον τάφο, θέλω οι φίλοι μου να μου παίξουνε την Συννεφιασμένη Κυριακή», ήταν η επιθυμία του…

100 Years of Vassilis Tsitsanis – Hit-Channel.com οn Spotify


1 Λάμπρος Λιάβας, Το Ελληνικό τραγούδι από το 1821 έως τη δεκαετία του 1950, εκδ. Εμπορική Τράπεζα της Ελλάδος, Αθήνα, 2009
2 Μάκης Μάτσας, Πίσω απ’ τη Μαρκίζα – 40 χρόνια ελληνικής μουσικής όπως την έζησα, εκδ. Διόπτρα, Αθήνα, 2014

loading...
Like
Like Love Haha Wow Sad Angry