Από τον Δημήτρη Παναρέτου

Όπως στο θρύλο του φοίνικα, κάθε τέλος μας κι ένα νέο ξεκίνημα. Αυτό περίπου λέει ο πρώτος στίχος στο «Get Lucky«, το τραγούδι που έγινε η μεγαλύτερη χορευτική επιτυχία της προηγούμενης χρονιάς.

Ο φοίνικας είναι το μυθικό πτηνό, που είχε την ικανότητα να ξαναγεννιέται από τις στάχτες του. Η ονομασία του σημαίνει πορφυρός κι οφείλεται στο βαθύ κόκκινο χρώμα των φτερών του.

Σύμφωνα με το θρύλο, μοιάζει με τον αετό και ζει πολλά χρόνια. Όταν γερνάει και πλησιάζει η ώρα να πεθάνει, γίνεται κάτι μαγικό. Το αετόμορφο πτηνό πιάνει φωτιά και καίγεται ολόκληρο. Στη συνέχεια βγαίνει μέσα από τις στάχτες αναγεννημένο. Ένας νέος φοίνικας, έτοιμος να ξαναζήσει από την αρχή.

Όπως είναι λογικό, ο φοίνικας έγινε σύμβολο της αναγέννησης. Είναι η νέα ζωή που προκύπτει έπειτα από μία καταστροφή. Είναι η δύναμη του ανθρώπου να ξεπερνάει τις δυσκολίες και μέσα από επίπονες διαδικασίες να βγαίνει ακόμη πιο δυνατός.

Ο φοίνικας έχει εξαιρετική φωνή. Πολλές παραδόσεις αναφέρουν πως το τραγούδι του ακούγεται λίγο πριν τυλιχτεί στις φλόγες. Είναι κάτι σαν το κύκνειο άσμα, η ωδή του πτηνού πριν το θάνατο.

Συναντάμε το φοίνικα στη μυθολογία πολλών λαών. Ο Ηρόδοτος περιγράφει την ιστορία του πτηνού κι αναφέρει πως οι Έλληνες το τιμούσαν ως ιερό. Η λατρεία του συνδέεται με τους θεούς Ήλιο κι Απόλλωνα.

Σύμφωνα με τους Αιγύπτιους, βρισκόταν στην κορυφή της πυραμίδας που ξεπρόβαλε από τα αρχέγονα ύδατα. Ο Ώρος, που παίρνει εκδίκηση για το θάνατο του πατέρα του, είναι ο αντίστοιχος θεός που σχετίζεται με το πτηνό.

Στην αστρολογία συνδέεται με το σκορπιό, ένα ακόμη ζώο που πίστευαν ότι συνδέεται με την εκδίκηση, το θάνατο και την αναγέννηση.

Στη χριστιανική θρησκεία ταυτίζεται με τον αετό, που απεικονίζεται στο πλευρό του Ιωάννη του Θεολόγου στις αγιογραφίες. Ο Ιωάννης είναι ο ευαγγελιστής της αποκάλυψης. Ισχύει δηλαδή κι εδώ το μοτίβο του τέλους και της νέας αρχής, της καταστροφής και της νέας ζωής. Στα πρώτα χρόνια του χριστιανισμού ως φοίνικας αναπαριστάται ο Ιησούς Χριστός, που πεθαίνει και σε τρεις ημέρες ανασταίνεται.

Στον εβραϊκό πολιτισμό μόνο ο φοίνικας αρνείται να φάει, όταν η Εύα δίνει σε όλα τα ζώα τον απαγορευμένο καρπό από το δέντρο της γνώσης. Ο Θεός, για να τον τιμήσει, τον κάνει αθάνατο. Έτσι είναι πάντα αρσενικό και δεν αναπαράγεται.

Στην Κίνα θεωρείται πως βασιλεύει στο νότο. Στοιχείο του είναι η φωτιά και σχετίζεται με το δράκο και την ερωτική ζωή. Στην ινδουϊστική θρησκεία είναι ιερό ζώο του Ήλιου. Ανάλογες παραδόσεις βρίσκουμε στους Πέρσες και σε λαούς της Αφρικής και της Αμερικής.

Χρησιμοποιήθηκε από τη φιλική εταιρεία ως σύμβολο ανάστασης των Ελλήνων κατά τη διάρκεια του αγώνα για απελευθέρωση από τον οθωμανικό ζυγό. Λίγα χρόνια αργότερα η μορφή του φοίνικα έγινε εθνόσημο του νεοσύστατου ελληνικού κράτους. Ήταν επίσης το πρώτο νόμισμα της Ελλάδας, πριν τη δραχμή και πολύ πριν το ευρώ.

Η φήμη του πτηνού αμαυρώθηκε κάπως, όταν χρησιμοποιήθηκε από τη χούντα των συνταγματαρχών κατά την περίοδο της δικτατορίας.

Αποτελεί επίσης έμβλημα κάποιων αθλητικών σωματείων. Για την κυπριακή ομάδα Ανόρθωση συμβολίζει την ελπίδα για επιστροφή στη φυσική έδρα του συλλόγου. Λόγω της τουρκικής εισβολής στο νησί και της κατοχής του βόρειου τμήματος, η Αμμόχωστος εδώ και σαράντα χρόνια παραμένει μια πόλη ακατοίκητη.

Περισσότερα από σαράντα χρόνια, σαράντα οκτώ για την ακρίβεια, έχουν περάσει από την τελευταία νίκη της Αυστρίας στον ευρωπαϊκό διαγωνισμό τραγουδιού. Πριν λίγες ώρες η Αυστρία αναδείχθηκε ξανά νικήτρια της Eurovision με ένα τραγούδι που αναφέρεται στο φοίνικα. «Rise Like A Phoenix» είναι ο τίτλος του τραγουδιού και το ερμήνευσε η πιο αμφιλεγόμενη προσωπικότητα της φετινής διοργάνωσης.

Η Conchita Wurst είναι στην πραγματικότητα άντρας, που αισθάνεται γυναίκα και ντύνεται ανάλογα. Πάνω του καταργείται ο διαχωρισμός των δύο φύλων. Με τη συμμετοχή του στο διαγωνισμό θέλησε να περάσει το μήνυμα της ανοχής απέναντι στο διαφορετικό.

Η Ευρώπη, λίγες μόνο μέρες πριν τις ευρωεκλογές, ψήφισε μαζικά τη συγκεκριμένη συμμετοχή στο διαγωνισμό. Ανακήρυξε νικητές μία ανδρόγυνη παρουσία με το τραγούδι του φοίνικα.

Ίσως αυτό έγινε ως αντίδραση των λαών απέναντι στη συνεχώς αυξανόμενη επιρροή του φασισμού και των απολυταρχικών καθεστώτων. Τα σημάδια όμως δεν είναι καθόλου ενθαρρυντικά. Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν πως κόμματα ακραίας πολιτικής ιδεολογίας θα συγκεντρώσουν μεγάλο ποσοστό των ψήφων.

Ακόμη κι ο παραλληλισμός με το μύθο του φοίνικα είναι κακός οιωνός για το άμεσο μέλλον της Ευρώπης. Το τραγούδι του φοίνικα βγαίνει λίγο πριν από το θάνατό του. Και η νίκη του τραγουδιού για το μυθικό πτηνό έρχεται χρονικά σε μια επικίνδυνη περίοδο. Εν μέσω έναρξης εμφύλιου πολέμου στην Ουκρανία κι ενόψει εκλογών για το ευρωπαϊκό κοινοβούλιο, που θα κρίνουν σε μεγάλο βαθμό το μέλλον της ένωσης.

Όπως ο φοίνικας, έτσι και η Ευρώπη τυλίγεται στις φλόγες. Ας ελπίσουμε αυτό να γίνει μόνο μεταφορικά κι όχι με την κυριολεκτική σημασία. Και πως έστω και μέσα από επίπονη διαδικασία, θα προκύψει ένα θετικό αποτέλεσμα για όλους. Μπορεί μέσα από αυτό που σήμερα μοιάζει με θάνατο, αύριο να βγούμε πιο δυνατοί.

Η καλή τύχη είναι πάνω απ’ όλα τρόπος σκέψης και συμπεριφοράς. Το ίδιο λέει εμμέσως πλην σαφώς κι ο Pharrell Williams στο τραγούδι των Daft Punk. Κι ας μην ξεχνάμε πως κάθε τέλος είναι και μία νέα αρχή.

Like the legend of the phoenix, our ends were beginnings.

 

loading...
Like
Like Love Haha Wow Sad Angry
ΚΟΙΝΟΠΟΙΗΣΗ